Bavukanyi! Umusi Mpuzamakungu wahariwe Ubutumwa bwo gukwiza hose Inkuru nziza w’uyu mwaka wa 2026 uhuriranye n’ihimbazwa ry’imyaka ijana irangiye uwo musi ushinzwe na Papa Piyo wa 11. Kuri uyu musi uhambaye muri Ekleziya, natoye icivugo: «Tube umwe muri Kristu, twunze ubumwe mu butumwa».

Inyuma y’umwaka wa Yubile, ndahamagariye Ekleziya ishashe kw’isi yose kubandanya urugendo rw’ubutumwa mu kanyamuneza n’umwete vyamuka kuri Mutima Mweranda. Ni urugendo rusaba imitima kwunga ubumwe muri Kristu, imibano y’abemera gusubiza hamwe, mbere rugasaba n’abantu bose kwitegurira gukorera hamwe mu kwitanga no mu kwizerana.

Mu kuzirikana akaranga kacu ko kuba umwe muri Kristu no mu kwunga ubumwe mu butumwa, nimureke tuyoborwe kandi tumurikirwe n’inema y’Imana. Gutyo tuzoshobora «kunagura muri twebwe umuhamagaro w’ubutumwa bwo gukwiza hose Inkuru Nziza ya Yezu Kristu». Bisubiye tuzotera iyindi 15 ntambwe mu gikorwa co kumenyesha Inkuru Nziza, muri ibi «bihe bishasha vyo kuyimenyesha» mu buzima bw’Ekleziya

1. Tube umwe muri Kristu nk'uko Abigishwa-batumwa bunze ubumwe muri We na bene wabo

Ubutumwa bwo kumenyesha Inkuru Nziza bushingiye ku kinyegezwa co kunywana na Kristu. Imbere y’ukubabara kwiwe, Yezu yasavye Se wiwe, ati: «Ese bose boba umwe, nk’uko wewe, Dawe, uri muri jewe nanje nkaba muri wewe, nibabe umwe muri twebwe na bo nyene» (Yohani 17,21). Aya majambo arahishura icipfuzo c’inkoramutima c’Umukama Yezu, kandi akerekana akaranga k’Ekleziya nk’umuryango w’abigishwa biwe. Na none isangiramutima rikomoka mu Butatu Bweranda, rikabeshwaho na Bwo kandi rigashingira muri Bwo, maze rigakomeza umuvukano hagati y’abantu bose n’ukubana neza n’ibiremwa vyose. (Raba inyigisho yatanzwe mu Misa ya Yubile y’Abamisiyonari n’Abimukira, ku wa 5 Gitugutu 2025)

Ubukristu ntibushingiye ku migenzo canke kuvyiyumviro. Nkako ukubaho mu bunywanyi na Kristu, ni vyo vyatwinjije mu bucuti bwa Mana Data na Mwana muri Mutima Mweranda. Ivyo bigasigura kuguma muri Kristu nka kumwe kw’amashami ku muzabibu (raba Yohani 15,4), tukinjira rwose mu buzima bw’Ubutatu Bweranda. Muri ubwo bunywanyi ni ho hava isangiramutima ry’abemera kandi ni na ho hamuka ivyamwa vyose vy’ubutumwa.

Ego cane, nk’uko tuvyigishwa n’umweranda Yohani Pawulo wa 2, «Isangiramutima ni isoko 16 rikaba n’icamwa c’ubutumwa bwo kumenyesha Inkuru Nziza». Ni co gituma ubutumwa bwa mbere bw’Ekleziya ari ubwo kunagura no kuzigama ubumwe bw’umutima n’ubw’umuvukano hagati y’abanyamuryango bose.

Yamara, mu vyo tubona, haracari amatati, ukwicamwo imirwi, ukudatahurana, hamwe n’ukwinubana. Igihe ivyo bishitse mu mibano yacu, ugushingira intahe ukwemera kwacu kuragoyagoya. Ubutumwa bwo gukwiza hose Inkuru Nziza Yezu Kristu yasigaranye abigishwa biwe na bwo bukaba busaba, imbere ya vyose, imitima isubije hamwe kandi yipfuza kunywana mu bumwe. Muri iyo ntumbero, bizoba ngirakamaro kwongereza inguvu mu ngendo y’ukwunga ubumwe n’ayandi mashengero y’abemera Yezu Kristu, tuzofatira no ku twigoro twose tuzohabwa n’uguhimbariza hamwe imyaka 1700 irangiye habaye Inama Nkuru y’Ekleziya y’i Nise. (Raba Inyigisho yerekeye abakristu balayike, Christifideles laici, inomero 32)

Hanyuma, «kuba umwe muri Kristu» si ikintu gito. Nkako, biduhamagarira kuguma twerekeje amaso ku Mukama, kugira ngo abe ari wewe aba koko ishingiro ry’ubuzima bwacu bwite n’ubw’imibano yacu, abe ishingiro ry’ijambo ryose, igikorwa cose n’imigenderanire yacu yose. Ni ho tuzoshobora kuvuga twitangaza nka Pawulo mweranda tuti: «Ninaba ndi muzima, si jewe ndi muzima, ariko Kristu ni we ari muzima muri jewe» (Abanyagalati 2,20).

Ivyo bizoshoboka biciye mu kwama twumviriza Ijambo ryiwe hamwe n’inema dukura mu masakaramentu. Gutyo bizoduha kuba amabuye mazima 17 y’Ekleziya. Uyu musi ihamagariwe kwakira no gushitsa ivyipfuzo nyamukuru vy’Inama Nkuru ya Vatikano ya 2 hamwe n’inyigisho z’abasubirizi ba Petero baje inyuma y’iyo Nama, cane cane inyigisho za Papa Fransisiko. Kukaba nkako, nk’uko Pawulo Mweranda avyemeza, «erega ntitwigisha ibitwerekeye, ariko twigisha Yezu Kristu, ko ari we Mukama» (2Abanyakorenti 4,5).

Ni co gituma nsubiyemwo amajambo ya Pawulo wa 6 mweranda: «Ukumenyesha Inkuru Nziza gushemeye ntigushoboka mu gihe izina rya Yezu w’i Nazareti, Umwana w’Imana nzima, inyigisho, ubuzima, umuhango, amabanga y’Ubwami bwiwe bidatangajwe icese». Ingendo ibereye yo kumenyesha Inkuru Nziza itangurira mu mutima wa zina mukristu kugira ngo ishobore gushikira abantu bose. Gutyo rero, uko tuzorushirizaho kunywana muri Kristu ni ko tuzorushiriza gushitsa twese hamwe ubutumwa adushinga.

2. Twunge ubumwe mu butumwa kugira ngo isi yemere Kristu Umukama

Ubumwe bw’abigishwa ba Yezu si ihangiro ryikwiye ubwaryo. Yamara bwerekeza ku butumwa. Yezu ni we abitomora neza igihe agira ati: «Kugira ngo isi yemere ko wantumye» (Yohani 17,21). Na none, mu ntahe y’umubano usubije hamwe, urangwa n’umuvukano hamwe n’ugufashanya ni ho ukumenyesha Inkuru Nziza kuvoma ubukomezi bwose bwo gushikira no kwegera abandi. (Raba Inyigisho yerekeye kumenyesha Inkuru Nziza, Evangelii nuntiandi, inomero 22)

Muri iyo ntumbero, ni vyiza ko twibuka ijambo ngenderwako ry’umuhimbazwa Pawulo Manna, aho yagira ati: «Ekleziya yose ikore kugira ngo isi yose ihinduke». Ico ciyumviro kirasigura muri make intumbero yamutumye gushinga mu mwaka wa 1916 rwa runani rw’abasaseredoti, abihebeyimana n’abakristu balayike rwitangira ubutumwa bwo gukwiza hose Inkuru Nziza.

Muri uyu mwaka duhimbaza imyaka 110 iheze urwo runani rutanguye. Ndarushikirije ubukengurutsi n’umuhezagiro kubera igikorwa rukora co kwigisha no gukabura agatima k’ubumisiyonari mu basaseredoti, mu bihebeyimana no mu bakristu barayike, mu gushira inguvu hamwe mu kumenyesha Inkuru Nziza. Kukaba nkako, nta wabatijwe n’umwe yokwigira sindabibazwa ngo ntarabwa n’ubwo butumwa: ababatijwe bose, umwe wese bivanye n’itorwa ryiwe n’ubuzima asanzwe arimwo, barafise uruhara mu gikorwa gihambaye Kristu yashinze Ekleziya yiwe.

k’uko Papa Fransisiko yavyibukije akatari gake, kumenyesha Inkuru Nziza, cama ari igikorwa c’urunani rwa bose, c’umuryango n’igikorwa nsangizangendo. Ni co gituma tuvuga yuko kwunga ubumwe mu butumwa ari ukubungabunga no gukuza akarangamutima k’isangiramutima no kurangurira hamwe ubutumwa. Mu gutera imbere ku musi ku musi muri iyo ntumbero, dufashijwe n’inema y’Imana, turahigira kwama turaba ku buryo buvuguruye abavukanyi n’amaso y’ukwemera.

Turakengurukana akanyamuneza ineza Mutima Mweranda arangura muri umwe umwe wese, tukakira ubudasa bwacu nk’itunga, tukakirana imitwaro, maze tukama turondera igihe cose ubumwe buva ku wo mw’ijuru. Kukaba nkako, twese dusangiye ubutumwa bumwe bukomoka ku «Mukama umwe, ukwemera kumwe, ibatisimu imwe, Imana imwe ari yo Se wa bose, isumba vyose, igenza bose kandi iri muri bose» (Abanyefezi 4,5-6).

Ako karangamutima ni ko kerekana, ku musi ku musi, ico ari co kuba umwigishwa-mutumwa. Karadufasha kwama dufise intumbero itagira imbibe y’ubutumwa bw’Ekleziya bwo kumenyesha Inkuru Nziza. Karaduha kandi kwirinda gusanzaza inguvu no kwicamwo ibice – umwe ngo «jewe ndi uwa Pawulo», uwundi ati «ndi uwa Apolo» – mu bigishwa b’Umukama umwe rudende (raba 1 Abanyakorenti 1,10-12). Ukugira ubumwe mu butumwa, ntibisigura namba kumera co kimwe twese: ni uko guhuriza hamwe ingabirano zitandukanye twerekeza kw’ihangiro rimwe : kugaragaza urukundo rwa Kristu no guhamagarira umuntu wese gUhwana na We.

Ukumenyesha Inkuru Nziza biraranguka igihe cose imibano yegeranye yunganiranira, n’igihe nyene ubudasa bw’imico, bufatiye ku gisabisho na liturujiya bwiyerekana ku buryo bwuzuye kandi bunywanye neza mu kwemera kumwe. Ndateye intege rero inzego z’Ekleziya n’ibindi bisata vyose vy’abemera ngo bikomeze ako gatima k’ukunywana mu butumwa bw’Ekleziya, biteze imbere gukorera hamwe, mbere vyige n’uburyo bushasha bwoteza imbere inzira zose ziboneka zo gufashanyahamwe hagati yavyo mu butumwa no ku neza y’ubwo butumwa nyene. Ku bw’ivyo, ndashimiye cane Ibikorwa vya Papa vyo gukwiza hose Inkuru Nziza ya Yezu Kristu ku ruhara ntangere vyisangije rwo guteza imbere isangirabutumwa, nk’uko naronse 20 akaryo ko kubibamwo igihe narangurira ubutumwa mu gihugu ca Peru.

Ivyo bikorwa uko ari bine – Igikorwa c’Ugukwiza hose Ukwemera, Igikorwa c’Imikangara y’Imana, Igikorwa citiriwe Petero Mweranda Umutumwa hamwe n’Urunani rw’Abasaseredoti, Abihebeyimana n’Abakristu balayike – birabandanya kurema no gukuza umutima wo gukunda ubutumwa mu bakristu, abato n’abakuze, bikongera bigakomeza urunani rw’igisabisho n’urukundo bifatanya imibano yo kw’isi yose. Birafise insiguro ikomeye kubona umuhimbazwa Paulina Mariya Jaricot yatanguje igikorwa co gukwiza hose Ukwemera, yariyumviriye, haraheze imyaka 200, urunani rw’irozari. Nkako, gushika uyu musi yegeranya isinzi ry’abemera bari mu migabane itandukanye y’isi kugira ngo basabire ubutumwa n’ivyo vyose bikenewe ngo buranguke neza.

Birabereye kandi ko twibutsa ko iciyumviro co guhimbaza umusi mpuzamakungu wo gusabira ubutumwa cavuye ng’aha nyene muri iki gikorwa ca Papa co gukwiza hose Ukwemera, maze Papa Piyo wa 11 arashinga uwo musi mu mwaka wa 1926. Intererano zegeranywa kuri uwo musi uko umwaka utashe ziraheza zigasabikanywa n’ico gikorwa kw’izina rya Papa, maze zikunganira mu vya nkenerwa bitandukanye vy’ubutumwa bw’Ekleziya.

Ivyo bikorwa vyose hamwe, uko ari bine na kimwe kimwe cose mu karanga cisangije, birabandanya kugira uruhara rudasanzwe muri Ekleziya yose. Ni ikimenyetso kizima c’ubumwe n’ubunywanyi mu butumwa bw’Ekleziya. Ni co gituma mpamagariye abantu bose gukorana n’ivyo bikorwa vya Papa n’umutima ukenguruka. 21

3. Ubutumwa bw’urukundo. Ukumenyesha, ukugendera no gusabikanya urukundo rudahemuka rw’Imana

Ni bwaba ubumwe ari ryo shingiro ry’ubutumwa, urukundo narwo ni intimatima yabwo. Inkuru Nziza duhamagariwe kumenyesha kw’isi si indoto : ni Inkuru Nziza y’urukundo rudahemuka rw’Imana yibonekeje kandi yibonekeza mw’ishusho n’ubuzima vya Yezu Kristu. Ubutumwa bw’abigishwa co kimwe n’ubutumwa bw’Ekleziya yose ni ugushishikara ubutumwa Kristu yatanguye mu bantu, muri Mutima Mweranda. Ubwo butumwa buvyarwa n’urukundo, bukabeshwaho na rwo, kandi bugashikana ku rukundo nyene.

Umukama Yezu ubwiwe nyene, muri ca gisabisho yashikiriza Se wiwe imbere yuko ababara, ariko asabira abigishwa biwe ubumwe, yasozereye agira ati: «Narabamenyesheje izina ryawe kandi nzoribahishuka, maze urukundo wankunze rube muri bo, nanje nyene mbe muri bo» (Yohani 17,26). Abatumwa barahavuye barigisha, bohejwe n’urukundo bakunzwe na Kristu kandi nabo nyene bamufitiye (raba 2 Abanyakorenti 5,14).

Mu makanda yabo, uko imyaka yagiye irakurikirana, isinzi ry’abakristu, abamaratiri, abahorwa ukwemera kwabo n’abamisiyonari baritanze kugira bamenyeshe isi urwo rukundo rw’Imana. N’uko rero, ubutumwa bw’Ekleziya bwo gukwiza hose Inkuru Nziza burabandanya buyobowe na Mutima Mweranda, Mutima w’urukundo, gushika ku muhero w’isi.

Ndakengurukiye rero ku buryo budasanzwe abamisiyonari ba none baja mu mahanga ya kure kumenyesha Kristu. Abo ni nka 22 Fransisiko Gisaveri mweranda. Barahevye igihugu c’amavukiro, imiryango yabo n’ivyo vyose bari kwubakirako ubuzima bwabo. Yamara baremeye baragenda kumenyesha Inkuru Nziza, bajana Kristu n’urukundo rwiwe mu mahanga ya kure. Akatari gake wasanga agoye, akenye, arangwamwo amatati canke afise imico ataho ihuriye n’ukwemera.

Barabandanya kwitangana akanyamuneza n’aho boba badategerwa neza kandi bakabikorana ya magara make ya muntu, kuko nanone bazi neza ko Kristu wenyene n’Inkuru Nziza yiwe ariryo tunga rikuru bashaka gusabikaniriza benewabo. Ku bw’uguhozako kwabo, barerekana ko urukundo rw’Imana rukomeye gusumba intambamyi zose. N’ubu isi iracakeneye intwari nk’izo zishingira intahe Yezu Kristu.

Tubwirizwa kugumiza ku muzirikanyi kandi tugasaba Data tudahengeshanya ngo akabure mu mibano rukristu imihamagaro mishasha y’abamisiyonari. Ese yoturonsa urwaruka n’abakuze bemera guheba vyose ngo bakurikire Kristu mu nzira y’ukumenyesha Inkuru Nziza gushika iyo isi igarukira!

Mu gutangarira abamisiyonari, ndateye akamo kadasanzwe Ekleziya yose: twese nitwifatanye na bo muri ubwo butumwa bwo kumenyesha Inkuru Nziza biciye mu ntahe y’ubuzima dushingira Kristu, mu gisabisho no mu ntererano dushigikiza ubwo ubutumwa. Nk’uko Fransisiko w’i Asizi mweranda yabivuze, haraheze imyaka 800 yitavye Imana, « Urukundo ntirwama rwiturwa urundi ».

Nitugire rwacu icipfuzo ciwe co kwibera mu rukundo rw’Umukama twongere turukwiragize mu bandi, abari hafi n’abari kure, nk’uko yavyemeje: «Nk’uko twakunzwe, nitugaragaze urw’uwadukunze »5. Nidukaburwe kandi n’umwete wa Tereza w’Umwana Yezu mweranda yari yihaye ihangiro ryo kubandanya ubutumwa bwiwe n’inyuma y’urupfu rwiwe: «Mw’ijuru, nzokwipfuza nk’ivyo nipfuza kw’isi: gukunda Yezu n’ukumukundisha.» [Bonaventura w’i Bagnoregio mweranda, Imigani mikuru Leggenda maggiore, ikigabane IX, 1; Amasoko ya Bene Fransisiko Fonti francescane, 1161 (Raba Ikete ryandikiwe nyakwubahwa M. Bellière, ku wa 24 ruhuhuma 1897 7; Raba Inyigisho yaciye mw’ireresi yo ku musi mpuzamakungu wahariwe ubutumwa mu mwaka w’2025)]

Dushigikiwe n’izo ntahe, twese twiyemeze guterera, umwe wese afatiye ku muhamagaro wiwe no ku ngabirano yahawe, ico gikorwa c’urukundo gihambaye co kumenyesha Inkuru Nziza ya Yezu Kristu. Ibisabisho vyanyu hamwe n’intererano nyene ziboneka, na cane cane ku musi mpuzamakungu wahariwe ubutumwa, bizoba ngirakamaro cane mu gushikana Inkuru Nziza y’urukundo rw’Imana ku muntu wese, na cane cane abakene n’abari mu ngorane. Intererano yose, n’aho yoba ntoya, iraheza igahinduka igikorwa gihambaye c’isangirabutumwa.

Ndasubiriye gukenguruka rero bivuye ku mutima «ivyo vyose muzokora ngo mumfashe gufasha abamisiyonari bakwiragiye kw’isi». None rero, mu bunywanyi bw’umutima, nsozereye ndabahezagira kandi ndabatumirira iki gisabisho :

Dawe Mweranda, dufashe kuba umwe muri Kristu, dushinge imizi mu rukundo rwiwe runywanisha kandi rukagira ibintu bishasha. Ese abagize umuryango w’Ekleziya bose boba umwe mu butumwa, bakorohera Mutima Mweranda, bakaba intwari mu gushingira intahe Inkuru Nziza, gutyo bamenyeshe bongere bagaragaze uko bukeye uko bwije urukundo rudahemuka ukunda zina kiremwa cose.

Hezagira abamisiyonari, ubashigikire mu twigoro twabo, ubazigamire ukwizigira! Bikira Mariya, Mugabekazi w’abatumwa, herekeza igikorwa cacu co kumenyesha Inkuru Nziza mu mpande zose z’isi: tugire abaremesha amahoro, wongere uduhe kumenyesha isi yose ko Yezu Kristu ari we Muco ukiza. Amen!

Bigiriwe i Vatikano, ku wa 25 nzero, umwaka wa 2026, Umusi w’Umukama ugira 3 w’Igihe gisanzwe, umusi mukuru w’uguhinduka kwa Pawulo mweranda.

Papa Leon-XIV

Vyahinduwe mu Kirundi n’Ibiro Ndemeshabutumwa bw’Ibikorwa vya Papa vyo kumenyesha Inkuru Nziza ya Yezu Kristu mu Burundi. (OEuvres Pontificales missionnaires /Burundi)